Vestibulaire neuritis en labyrintitis: gespecialiseerde vestibulaire revalidatie in Herselt

Wat is vestibulaire neuritis?

Vestibulaire neuritis is een ontsteking van de evenwichtszenuw (n. vestibularis). Hierdoor wordt het evenwichtssignaal van één zijde plots verstoord, wat leidt tot:

• hevige draaiduizeligheid

• misselijkheid en braken

• moeite met stappen of rechtstaan

• wazig of bewegend zicht bij hoofdbewegingen

De klachten ontstaan plots (acuut) en zijn vaak het hevigst tijdens de eerste 24-72 uur. Daarna neemt de duizeligheid geleidelijk af, maar veel mensen blijven nog onzekerheid, instabiliteit of bewegingsangst ervaren.

Wat is labyrintitis?

Bij labyrintitis is niet alleen de evenwichtzenuw ontstoken, maar ook het slakkenhuis (cochlea).  Hierdoor komen er extra symptomen bij:

• gehoorverlies

• oorsuizen (tinnitus)

• drukkend gevoel in het oor

De duizeligheid lijkt sterk op die van vestibulaire neuritis, maar het gehoorverlies maakt het onderscheid duidelijk.

Vestibulaire neuritis en labyrintitis zijn ontstekingen van het evenwichtsorgaan. Ze veroorzaken plotselinge, hevige duizeligheid en evenwichtsproblemen.

• vestibulaire neuritis: ontsteking van de evenwichtszenuw (n. vestibularis)

• labyrintitis: ontsteking van het evenwichtsorgaan én het slakkenhuis (cochlea), waardoor ook gehoorverlies en oorsuizen kunnen optreden

Beide aandoeningen beginnen vaak acuut, meestal na een doorgemaakte virale infectie.

Typische symptomen

Vestibulaire neuritis:

• plotselinge, hevige draaiduizeligheid

• misselijkheid en braken

• moeite om recht te staan of te stappen

• wazig of bewegend beeld bij hoofdbewegingen

• geen gehoorverlies

Labyrintitis:

• dezelfde symptomen als bij vestibulaire neuritis

• + gehoorverlies

• + oorsuizen (tinnitus)

• + drukkend gevoel in het oor, "vol" oor

De eerste dagen zijn vaak het zwaarst, waardoor een aanzienlijk deel van de mensen zich op de dienst spoedgevallen of bij de huisarts meldt. Daarna neemt de draaiduizeligheid af (binnen +- 1 week), maar blijven heel wat mensen nog weken tot maanden last hebben van:

• licht gevoel in het hoofd

• instabiliteit

• moeite met hoofdbewegingen

• visuele overprikkeling (supermarkt, schermen, verkeer)

Hoe beïnvloeden deze klachten het dagelijks leven?

Vestibulaire neuritis en labyrintitis kunnen een grote impact hebben op uw:

• mobiliteit (onzeker stappen, valrisico)

• zelfstandigheid (moeilijker bewegen, draaien, bukken)

• werk en hobby's (sporten, lezen, schermwerk)

• zelfvertrouwen (bewegingsangst, vermijden van activiteiten)

Veel mensen voelen zich uit balans, zelfs wanneer de acute draaiduizeligheid verdwenen is. Dit komt omdat het evenwichtsorgaan tijd nodig heeft om zich opnieuw aan te passen en deels te herstellen. Patiënten blijven achter met een unilaterale vestibulaire hypofunctie, oftewel één zijde van het evenwichtsorgaan die minder goed functioneert. Kinesitherapie kan helpen om het herstel te bevorderen en eventuele restsymptomen te beperken.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

De diagnose wordt gesteld door een arts (NKO of neuroloog) op basis van:

• uw klachtenpatroon

• evenwichtsonderzoek

• oogbewegingsanalyse (nystagmus)

• gehoortesten bij vermoeden van labyrintitis

• uitsluiten van andere oorzaken zoals CVA of BPPV

Medicatie

Medicatie in de acute fase kan bestaan uit:

• anti-emetica tegen misselijkheid en braken

• ontstekingsremmers (soms corticosteroïden)

• antivirale medicatie (in uitzonderlijke gevallen)

Belangrijk: 

• medicatie helpt vooral in de eerste dagen

• daarna is actieve revalidatie belangrijk om restklachten te verminderen en herstel te bevorderen

Hoe kan kinesitherapie helpen bij vestibulaire neuritis en labyrintitis?

De behandeling zelf

Als vestibulair kinesitherapeut luister ik eerst naar uw doelen en naar de klachten die u in het dagelijks leven ervaart. Daarna voer ik een uitgebreid gericht klinisch onderzoek uit. Op basis daarvan bepalen we samen uw behandeldoelen en een geïndividualiseerd behandelplan op. Vestibulaire revalidatie is de evidence-based behandeling voor restklachten na vestibulaire neuritis of labyrintitis.

Kinesitherapie kan helpen om:

• evenwicht en stabiliteit te verbeteren

• bewegingsangst te verminderen

• wazig of bewegend beeld te verminderen

• compenserende strategieën aan te leren

• valrisico te verlagen

• dagelijkse activiteiten opnieuw met vertrouwen uit te voeren

• visuele overprikkeling te verminderen

Terugkoppeling naar uw NKO-arts, huisarts

Omdat we elkaar wekelijks of soms meermaals per week zien, heb ik een goed zicht op uw functioneren in het dagelijks leven. Wanneer u op controle gaat bij de neuroloog of huisarts, krijgt u van mij een uitgebreid kinesitherapeutisch evolutieverslag mee. Dit helpt de arts om uw evolutie beter te begrijpen en het medicatiebeleid waar nodig aan te passen.

Veelvoorkomende revalidatiestrategieën bij vestibulaire neuritis en labyrintitis

1. Evenwichtstraining

We trainen:

• balans in stilstand

• balans tijdens het stappen, draaien en obstakels nemen

• reactievermogen

• stabiliteit in drukke of visueel uitdagende omgevingen

We dagen uw evenwicht extra uit door:

• visuele input te verminderen: (donkere ruimtes, ogen gesloten)

• proprioceptieve uitdagingen toe te voegen (smalle steunbasis, instabiele oppervlakken)

• vestibulaire prikkels te verhogen (hoofdbewegingen, draaien)

Dit helpt om stabieler, zekerder en veiliger te bewegen in het dagelijks leven.

2. Blikstabilisatie training

We trainen:

• blik volgen (focus houden op een bewegend voorwerp)

• blik stabilisatie (focus houden op een stilstaand voorwerp tijdens hoofdbewegingen)

• blik transfer (van het ene naar het andere doel kijken)

Dit vermindert wazig of bewegend zicht tijdens bewegingen.

3. Functionele training

We trainen:

• wandelen met hoofdbewegingen

• wandelen en draaien

• veilig bewegen binnen en buitenshuis

4. Thuisprogramma

U krijgt duidelijke, haalbare oefeningen mee om uw herstel te ondersteunen.

5. Habituatie-oefeningen

Bij sommige mensen blijven er, ondanks vestibulaire revalidatie, restklachten aanwezig zoals:

• licht gevoel in het hoofd

• duizeligheid bij bepaalde bewegingen

• visuele overprikkeling

Voor deze klachten kunnen habituatie-oefeningen aangewezen zijn. 

Habituatie betekent dat u zich geleidelijk en gecontroleerd blootstelt aan bewegingen of prikkels die duizeligheid uitlokken. Door deze herhaald en op een veilige manier te oefenen, leert het brein opnieuw minder hevig te reageren op dezelfde prikkel. 

Met andere woorden: door de beweging vaak genoeg uit te voeren, veroorzaakt deze minder duizeligheid op termijn.

We bouwen deze oefeningen stapsgewijs op, zodat uw hersenen opnieuw leren wennen aan de bewegingen die eerder klachten uitlokten. Dit helpt om: 

• duizeligheid te verminderen

• bewegingsangst te doorbreken

• dagelijkse activiteiten opnieuw comfortabeler uit te voeren

Vestibulaire revalidatie