Vestibulaire migraine: duizeligheid en evenwichtsklachten met of zonder hoofdpijn

Wat is vestibulaire migraine?

Vestibulaire migraine is een vorm van migraine waarbij duizeligheid en evenwichtsstoornissen op de voorgrond staan. In tegenstelling tot klassieke migraine hoeft er geen hoofdpijn aanwezig te zijn tijdens een aanval. Sterker nog: in 30% van de gevallen is er helemaal geen hoofdpijn.

Vestibulaire migraine veroorzaakt episodes van:

• draaiduizeligheid

• lichtheid of zweverigheid

• instabiliteit

• overgevoeligheid voor beweging of visuele prikkels

De klachten kunnen minuten tot uren duren, soms zelfs dagen. 

Het is een veelvoorkomende maar vaak onderkende oorzaak van duizeligheid. Omdat het een relatief "nieuwe" diagnose is, wordt ze nog vaak gemist - terwijl het de meest voorkomende oorzaak is van terugkerende duizeligheidsaanvallen. 

Typische symptomen van vestibulaire migraine

• aanvallen van duizeligheid (draaiend of niet-draaiend)

• overgevoeligheid voor licht, geluid of drukke visuele omgevingen (soms ook buiten een aanval)

• misselijkheid of braken

• instabiliteit of onzekerheid bij stappen

• wazig zicht of moeite met focussen

• hoofdpijn kan aanwezig zijn, maar is niet noodzakelijk

  • minder dan 25% heeft hoofdpijn en duizeligheid tegelijk

• nekspanning of drukgevoel

• uitgelokt door triggers zoals voeding, stress, slaapgebrek, hormonale veranderingen, luchtvochtigheid...

De klachten lijken sterk op BPPV, de ziekte van Menière of neuritis vestibularis, maar het patroon is anders: aanvallen worden afgewisseld met periodes waarin u zich beter voelt.

Hoe wordt vestibulaire migraine vastgesteld?

De diagnose wordt gesteld door een arts (NKO, neuroloog ) op basis van:

• uw klachtenpatroon

• duur en frequentie van de aanvallen

• migraine-geschiedenis (niet noodzakelijk!)

• uitsluiten van andere oorzaken van duizeligheid na een vraaggesprek, gehoortests en evenwichtsonderzoek

Er bestaat geen specifieke test of scan die vestibulaire migraine "bewijst". De diagnose is gebaseerd op symptomen, verloop en uitsluiting.

Verschil tussen vestibulaire migraine en de ziekte van Menière

Hoewel beide aandoeningen aanvallen van duizeligheid veroorzaken, zijn er duidelijke verschillen.

Gehoor:

• Menière: progressief gehoorverlies in lage tonen, gedocumenteerd na aanvallen 

• Vestibulaire migraine: tinnitus kan voorkomen tijdens een aanval, maar er is geen progressief gehoorverlies

Triggers:

• Menière: aanvallen worden niet uitgelokt door typische triggers

• Vestibulaire migraine: vaak duidelijke triggers (voeding, hormonen, stress...)

Overgevoeligheid:

• Menière: geen visuele of vestibulaire overgevoeligheid

• Personen met vestibulaire migraine kunnen vaak, maar niet altijd, overgevoelig zijn voor visuele en vestibulaire prikkels, bijvoorbeeld:

  • Vestibulaire overgevoeligheid: snelle/veel hoofdbewegingen, draaimolens, schommelen, reisziekte...

  • Visuele overgevoeligheid: actiefilms, patronen, bioscoop, fluorescerend licht...

Duur:

• Menière: 20 minuten tot 12 uur

• Vestibulaire migraine: 5 minuten tot 72 uur

Waarom ontstaat vestibulaire migraine?

Vestibulaire migraine ontstaat door een verstoorde prikkelverwerking in de hersenen. Het evenwichtssysteem wordt overgevoelig, waardoor beweging, licht, geluid of visuele drukte sneller duizeligheid uitlokken. 

Veelvoorkomende triggers zijn:

• stress

• slaaptekort

• hormonale schommelingen

• fel licht of schermgebruik

• drukke visuele omgevingen

• bepaalde voedingsmiddelen (koffie, alcohol, chocolade)

• overbelasting of vermoeidheid

Hoe ziet de behandeling eruit? 

U wordt opgevolgd door een neuroloog of NKO-arts met ervaring in vestibulaire migraine. Daarnaast kan kinesitherapie worden voorgeschreven.

De behandeling richt zich op:

• trigger-management

• levensstijl aanpassingen: goede slaapgewoontes, gezonde voeding, voldoende sport

• habituatie-oefeningen

• soms medicatie

Medicatie

Migraine kan behandeld worden met o.a.:

• paracetamol

• triptanen (zoals sumatriptan, zolmitriptan, naratriptan of rizatriptan)

• NSAID's (naproxen of ibuprofen)

Duizeligheid tijdens een aanval kan verminderd worden met:

• medicijnen die het evenwichtsorgaan dempen, denk aan cinnarizine en betahistine (enkel tijdens een aanval!)

• bij misselijkheid en braken: metoclopramide of domperidon

Hoe kan kinesitherapie helpen bij vestibulaire migraine?

Kinesitherapie geneest migraine niet, maar helpt wél om:

• prikkelgevoeligheid te verminderen

• evenwicht en stabiliteit te verbeteren

• duizeligheid bij hoofdbewegingen te verminderen

• visuele overbelasting te verminderen

• dagelijkse activiteiten opnieuw met vertrouwen uit te voeren

• bewegingsangst af te bouwen

We starten met een uitgebreide intake en een vestibulair onderzoek. Daarna bepalen we gezamenlijke behandeldoelen en een geindividualiseerd behandelplan op uw tempo.

Veelvoorkomende revalidatiestrategieën bij vestibulaire migraine

1. Trigger-management

Triggers verschillen sterk per persoon. We zoeken samen welke triggers bij u een rol spelen en bouwen daarna gecontroleerd blootstelling op. Sommige triggers kunnen niet worden aangepast (bv. menstruatie, weersverandering), maar andere triggers zijn wél aanpasbaar. De behandeling richt zich dan op de aanpasbare triggers.

2. Levensstijl-veranderingen

Slaap:

Er worden tips gegeven om een goede slaaphygiëne te bewaren, zoals:

• vast slaapritme

• geen intensief sporten vlak voor het slapen

• vaste avondroutine (warm bad, meditatie, yoga)

Voeding:

Niet iedereen reageert op voedseltriggers. Degenen die dit wel doen, reageren vaak slechts op één of twee van deze triggers. Daarom is het vooral belangrijk om:

• gezond, evenwichtig en regelmatig te eten

• voldoende te drinken

Mogelijke triggers:

• voedsel met hoog glutamaatgehalte

• gerookt of verwerkt vlees

• alcohol

• overmatig aspartaam

• gistextract

• sojasaus

• azijn 

Beweging:

Onderzoek toont aan dat 40 minuten beweging, 3 keer per week, migraine-aanvallen kan verminderen.

3. Habituatie-oefeningen

Bij overgevoeligheid voor visuele of vestibulaire prikkels starten we niet meteen met snelle oog-hoofdcoördinatie-oefeningen. We bouwen eerst gecontroleerd prikkelblootstelling op.

Habituatie betekent dat u zich geleidelijk en gecontroleerd blootstelt aan bewegingen of prikkels die duizeligheid uitlokken. Door deze herhaald en op een veilige manier te oefenen, leert het brein opnieuw minder hevig te reageren op dezelfde prikkel. 

Met andere woorden: door de beweging vaak genoeg uit te voeren, veroorzaakt deze minder duizeligheid op termijn.

We bouwen deze oefeningen stapsgewijs op, zodat uw hersenen opnieuw leren wennen aan de bewegingen die eerder klachten uitlokten. Dit helpt om: 

• duizeligheid te verminderen

• bewegingsangst te doorbreken

• dagelijkse activiteiten opnieuw comfortabeler uit te voeren